Risklərin İdarə Edilməsi

Risklərin idarəedilməsini tənzimləyən sənədlər və idarəetmə

Risklərin idarə olunması aşağıdakı sənədlərə əsasən həyata keçirilir:

• İnvestisiya Qaydaları

• İnvestisiya Siyasəti

• Daxili qaydalar və prosedurlar

Risklərin İdarə Edilməsi Departamentinin Direktoru ARDNF-nin İnvestisiya  Komitəsinin üzvüdür.

Maliyyə Risklərinin idarəedilməsi 

Risklərin idarə edilməsi Fondun İnvestisiya Siyasəti, İnvestisiya Qaydaları və müəyyən edilmiş risk limitlərinə nəzərən həyata keçirilir. Fondun maliyyə risklərinin idarə edilməsi investisiya prosesinə tam inteqrasiya olunmuşdur və bütün aktiv növlərini əhatə edir.

Əsas maliyyə riskləri aşağıdakılardır:

• Bazar riski

• Kredit riski

• Likvidlik riski

• Konsentrasiya riski

Bazar Riski

Bazar riski səhm qiymətləri, faiz dərəcələri, kredit spredləri, inflyasiya və digər bazar faktorlar üzrə baş verən dəyişikliklər nəticəsində yarana biləcək zərər riskini ifadə edir.
Bazar riski əsasən müəyyən edilmiş bençmarklara nəzərən ölçülür və aşağıdakı göstəricilər vasitəsilə izlənilir:

• Kənarlaşma xətası (Tracking error)

• Volatillik analizi

• Riskə məruz dəyər (VaR)

• Stress testləri və ssenari təhlilləri

Müxtəlif bazar faktorlarının Fondun aktivlərinin dəyərinə və bençmarka nəzərən gəlirliliyinə mümkün təsirinin ölçülməsi məqsədilə dövri olaraq risk hesabatları hazırlanır və fonddaxili müvafiq strukturlara təqdim olunur.

Kredit Riski

Kredit riski qarşı tərəfin müqavilə üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməməsi nəticəsində yaranan maliyyə zərəri riskini ifadə edir.
Fondun qarşılaşdığı kredit riskləri əsasən aşağıdakı mənbələrdən formalaşır:

• Borc öhdəlikləri investisiyaları

• Nağd və pul bazarı yatırımları

• Törəmə maliyyə alətləri

Kredit riski aşağıdakı vasitələrlə idarə olunur:

• Kredit reytinqi üzrə müəyyən edilmiş tələblər

• Emitent və qarşı tərəf üzrə konsentrasiya limitləri

• Girov mexanizmləri

• Tərəf müqabillərinin kredit qabiliyyətinin davamlı monitorinqi

Likvidlik riski

Likvidlik riski Fondun öhdəliklərini vaxtında yerinə yetirə bilməməsi və ya  öhdəliklərin əhəmiyyətli itkilər hesabına yerinə yetirilməsi riskini ifadə edir.
Likvidlik riskinin idarə edilməsi vasitəsilə aşağıdakı məsələlər təmin edilir:

• Büdcə qarşısında öhdəliklərin Fond tərəfindən vaxtında yerinə yetirilməsi

• Ehtiyac yarandığı təqdirdə portfelin yenidən balanslaşdırılması

Likvidlik həm aktiv növləri, həm də ümumi portfel səviyyəsində, o cümlədən stress-test nəticələri nəzərə alınmaqla monitorinq olunur.

Konsentrasiya Riski

Konsentrasiya riski emitentlərə, sektorlara, ölkələrə və ya investisiya strategiyalarına yüksək həcmdə investisiyaların yatırılması nəticəsində yaranır.
Fond konsentrasiya riskini aşağıdakı vasitələrlə idarə edir:

• Diversifikasiya tələbləri

• Emitentlər üzrə investisiya həcminə dair limitlər

• Portfelin konsentrasiya göstəricilərinin müntəzəm monitorinqi

Risk Limitləri və Hesabatlılıq

Kəmiyyət əsaslı risk limitləri İnvestisiya Siyasətində müəyyən edilmişdir və Fondun investisiya məqsədləri və riskə dözümlülük səviyyəsi nəzərə alınmaqla tərtib edilmişdir. Bu limitlər, digər məsələlərlə yanaşı, aşağıdakı sahələri əhatə edir:

• Aktiv növləri üzrə konsentrasiya

• Valyutalar üzrə konsentrasiya

• Kənarlaşma xətası (Tracking Error)

• Bir maliyyə qurumunun və ya investisiya aktivinin portfeldə maksimal çəkisi.

Limitlərə riayət olunmasına davamlı şəkildə nəzarət edilir. Hər hansı kənarlaşma müəyyən edildikdə, bu hallar müəyyən olunmuş prosedurlara uyğun olaraq müvafiq qaydada qeydə alınır, təhlil edilir və aradan qaldırılır.
Bu təhlillər qərarvermə prosesini dəstəkləməklə yanaşı potensial itkilərlə bağlı məlumatlılığın təmin edilməsinə xidmət edir.

Stress testləri və Ssenari təhlilləri

Stress testləri və ssenari təhlilləri portfelin kəskin, lakin mümkün ola biləcək neqativ bazar şəraitlərində necə davranacağını qiymətləndirmək məqsədilə tətbiq olunur. Bu təhlillər, digər amillərlə yanaşı, aşağıdakı halları əhatə edir:

• Səhm bazarlarında kəskin enişlər

• Faiz dərəcələrində əhəmiyyətli dəyişikliklər

• Kredit bazarlarında dalğalanmalar

• Likvidlik şokları

Potensial Ssenarilər:

• Texnologiya sektorunda satış dalğası (Tech Sell-off) - İqtisadi aktivliyin zəifləməsi ilə bağlı gözləntilərin üstünlük təşkil etdiyi mühitdə gəlirlilik dərəcələrinin azalması və gəlirlilik əyrisinin formasını dəyişərək daha yuxarı meyllənməsi müşahidə olunur ki, bu da “dot-com” köpüyü dövründə qeydə alınan dinamika ilə oxşarlıq təşkil edir.

• Sərt eniş (Hard Landing) - Həddindən artıq aqressiv pul siyasəti inflyasiyanı effektiv şəkildə məhdudlaşdırsa da, bu, ABŞ-də baş verə biləcək tənəzzül bahasına başa gəlir. Federal Ehtiyatlar Sistemi pul siyasətinin istiqamətinə düzəliş etmək məqsədilə faiz dərəcələrini aşağı salır. Səhm bazarında kəskin eniş müşahidə olunur. Tələbin yavaşlaması isə neft qiymətlərinə aşağı yönlü təzyiq göstərir.

• İnflyasiyanın yenidən güclənməsi (Inflation Resurgence) -  İnflyasiya təzyiqləri yenidən artır və neft qiymətlərinin artımı mərkəzi banklara olan etimadı zəiflədir. Yüksək qiymətlər və faiz dərəcələri iqtisadi artıma uzunmüddətli mənfi təsir göstərir.